Nova Nacionalna bezbjednosna strategija koju je američki predsjednik Donald Tramp predstavio ove nedjelje izazvala je snažne reakcije širom Evrope, dok je Rusija dokument ocijenila kao „uglavnom dosljedan“ njenoj viziji međunarodnih odnosa.
Strategija na 33 strane, u kojoj se Evropa upozorava na prijetnju „civilizacijskog brisanja“, izazvala je zabrinutost među zvaničnicima EU, posebno zbog znatno blažeg tona prema Rusiji i kritika upućenih Evropskoj uniji. Dokument, između ostalog, tvrdi da će Evropa „za 20 godina ili manje biti neprepoznatljiva“, a njene ekonomske teškoće „zasjenjene oštrijom perspektivom nestanka civilizacije“.
U strategiji se navodi i da EU navodno blokira američke napore ka okončanju rata u Ukrajini, te da je potrebno „ponovo uspostaviti stratešku stabilnost prema Rusiji“ radi stabilizacije evropskih ekonomija. Dokument naglašava podršku „patriotskim evropskim strankama“ i poziva na „preporod zapadnog identiteta“.
Moskva zadovoljna, EU oštro protiv
Portparol Kremlja Dmitrij Peskov saopštio je da Rusija novu strategiju smatra pozitivnim signalom.
– Prilagođavanja koja vidimo… uglavnom su dosljedna našoj viziji – rekao je Peskov za agenciju TAS, dodajući da će Rusija nastaviti sa analizom dokumenta.
Evropski lideri, međutim, oštro su kritikovali dokument. Njemački ministar spoljnih poslova Johan Vadeful poručio je da su pitanja bezbjednosti okosnica odnosa sa SAD, ali je naglasio da teme poput slobode izražavanja „ne pripadaju okviru ovog saveza“.
Poljski premijer Donald Tusk poručio je da je „Evropa najbliži saveznik SAD, a ne problem“, ističući zajedničke prijetnje i nužnost jedinstvene strategije bezbjednosti. Bivši švedski premijer Carl Bildt ocijenio je da se dokument „pozicionira desno od krajnje desnice“.
Širenje geopolitičkih ambicija
Trampova strategija ističe i globalne prioritete, uključujući ciljanje brodova za trgovinu drogom u Karibima i istočnom Pacifiku, kao i razmatranje moguće vojne akcije u Venecueli. Navodi se i potreba za jačanjem odbrane Japana, Južne Koreje, Australije i Tajvana, uz naglašavanje principa „Amerika na prvom mjestu“.
Kritike u američkom Kongresu
Demokrate u Kongresu upozorile su da bi novi pristup mogao narušiti ugled SAD i destabilizovati međunarodne odnose. Poslanik Džejson Krou iz Kolorada ocijenio je dokument kao „katastrofalan za američki ugled u svijetu“, dok je Gregori Miks iz Njujorka rekao da strategija „odbacuje decenije američkog liderstva zasnovanog na vrijednostima“.
Reakcije na dokument pokazuju duboke razlike u percepciji globalne bezbjednosti između Vašingtona, Moskve i evropskih partnera, dok strategija već izaziva talas političkih rasprava na obje strane Atlantika.
