U maju 1945. godine, u završnim danima Drugog svjetskog rata, jedinice Jugoslovenske armije okončale su vojni slom snaga Nezavisne Države Hrvatske i drugih formacija koje su se povlačile prema Austriji, pokušavajući da izbjegnu predaju partizanskim jedinicama. Događaji na području Blajburga ostali su jedno od najosjetljivijih mjesta jugoslovenske i postjugoslovenske istorije, ali se njihov osnovni istorijski okvir ne može razumjeti bez činjenice da je riječ o završetku rata protiv nacizma, fašizma i ustaškog režima.
Snage NDH, zajedno sa drugim poraženim kolaboracionističkim formacijama, povlačile su se prema zapadnim saveznicima u nadi da će izbjeći odgovornost pred Jugoslovenskom armijom. Njihov poraz nije bio izdvojen događaj, već dio šire antifašističke pobjede koja je u proljeće 1945. godine označila kraj okupacije, raspad kvislinških režima i slom poretka koji je iza sebe ostavio masovne progone, logore, rasne zakone i stradanja nedužnog stanovništva.
Nezavisna Država Hrvatska bila je jedan od najbrutalnijih režima uspostavljenih pod okriljem nacističke Njemačke i fašističke Italije. Ustaška vlast sprovodila je politiku terora nad Srbima, Jevrejima, Romima i svim protivnicima režima, uključujući i Hrvate antifašiste. Zbog toga se završna pobjeda partizanskog pokreta nad NDH ne može posmatrati samo kao vojni događaj, nego i kao istorijski kraj jednog sistema zasnovanog na nasilju, progonu i ideologiji mržnje.
Partizanska borba u Jugoslaviji bila je jedan od najznačajnijih pokreta otpora u okupiranoj Evropi. U njoj su dominantno učestvovali Srbi, ali dijelom i drugi narodi, okupljeni oko ideje oslobođenja zemlje od okupatora i domaćih saradnika okupacionih sila. Njihova pobjeda u maju 1945. godine predstavljala je završni čin višegodišnje borbe protiv nacističkih, fašističkih i kvislinških struktura.
Iako Blajburg danas mnogima u Hrvatskoj i jednom omanjem dijelu BiH služi za relativizaciju zločina genocida u NDH, ipak, sama suština maja 1945. godine ostaje jasna. Tada je okončan jedan zločinački poredak, a partizanska vojska izašla je kao pobjednik u borbi protiv nacizma, fašizma i njihovih domaćih saveznika. Ta pobjeda imala je istorijski značaj ne samo za Jugoslaviju, već i za širi evropski antifašistički front.
Godišnjica događaja kod Blajburga zato ne smije biti povod za reviziju istorije niti za prikrivanje karaktera NDH. Ona treba da bude podsjećanje na kraj rata, na pobjedu nad ideologijama koje su Evropu odvele u katastrofu.
