Lideri država članica Evropske unije postigli su u Briselu, nakon maratonskih pregovora koji su trajali više od 16 sati, dogovor o novom modelu finansiranja pomoći Ukrajini. Umjesto ranije planiranog korišćenja zamrznute ruske imovine, odlučeno je da se Ukrajini u naredne dvije godine obezbijedi oko 90 milijardi evra kroz zajedničko zaduživanje EU na finansijskim tržištima.
Dogovor je postignut u ranim jutarnjim časovima, nešto prije tri sata, nakon višemjesečnih neslaganja među državama članicama. Prvobitni plan, koji su zagovarali Njemačka i Evropska komisija, predviđao je korišćenje zamrznute ruske imovine, najvećim dijelom deponovane u belgijskoj finansijskoj instituciji „Euroclear“, ali je od njega odustano zbog protivljenja pojedinih zemalja.
Belgijski premijer Bart De Vever bio je jedan od glavnih protivnika te ideje, navodeći strah od mogućih pravnih posljedica i ruskih kontramjera. Otpor su pružile i pojedine države članice, dok su Mađarska, Slovačka i Češka odbile da učestvuju u finansiranju Ukrajine, čime je dogovor faktički obuhvatio 24 od 27 članica Evropske unije.
Prema postignutom kompromisu, zajedničko zaduživanje biće garantovano budžetom EU, koji pune države članice. Zamrznuta ruska imovina ostaće blokirana, uz mogućnost da u budućnosti bude iskorišćena za reparacije Ukrajini, iako za sada ne postoji jasan mehanizam ni vremenski okvir za takav potez.
Poljski premijer Donald Tusk poručio je da se Evropa nalazi pred izborom između finansijske pomoći sada ili mnogo većih posljedica u budućnosti, ističući da se bezbjednost EU trenutno brani na ratištima u Ukrajini.
Razlike među članicama dodatno su došle do izražaja tokom samita. Dok su Njemačka, Francuska i Velika Britanija povećale obim pomoći Kijevu, nordijske zemlje i dalje prednjače po izdvajanjima u odnosu na bruto domaći proizvod. S druge strane, Italija i Španija svrstane su među zemlje sa skromnijim doprinosom.
Mađarski premijer Viktor Orban ocijenio je ishod samita kao uspjeh za svoju zemlju, ističući da Mađarska neće učestvovati u finansiranju Ukrajine, dok je slovački premijer Robert Fico potvrdio da Slovačka odbacuje dalje finansiranje vojnih potreba Kijeva. Češki premijer Andrej Babiš se nije zvanično oglašavao, ali je, prema Orbanovim riječima, zauzeo sličan stav.
Ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski zahvalio je Evropskoj uniji na nastavku finansijske podrške, naglašavajući da je važno što je ruska imovina ostala zamrznuta i što je Ukrajini obezbijeđena finansijska stabilnost. Ruski predsjednik Vladimir Putin poručio je da će Evropa, kako je naveo, „prije ili kasnije morati da vrati“ sredstva koja bi eventualno bila uzeta od ruske imovine, ocjenjujući odustajanje EU od tog plana kao političku pobjedu Moskve.
Izvori: Politico, Jutarnji list, Tanjug
