BRISEL – U trenutku kada američki predsjednik Donald Tramp prijeti uvođenjem carina, a moguće i korištenjem vojske za zauzimanje Grenlanda, evropski zvaničnici i diplomate razmatraju do sada nezamislive opcije odgovora, piše „Politico“.
Iako bi vojni sukob između SAD-a i evropskih zemalja bio kratkotrajan, saveznici Danske, kojoj Grenland pripada, imaju na raspolaganju druge instrumente pritiska ukoliko Tramp odbije kompromis.
Glavna poluga pritiska je široka mreža američkih vojnih baza u Evropi, koje SAD koristi za projiciranje svoje moći u Africi i na Bliskom istoku. Postavlja se pitanje zašto bi SAD zadržao pristup ovim bazama ili dobio podršku savezničkih pomorskih i vazdušnih snaga ukoliko pokuša prisvojiti suverenu teritoriju članice NATO-a.
Evropske zemlje godišnje izdvajaju milijarde dolara za kupovinu američkog naoružanja, što takođe predstavlja značajan instrument pritiska. Diplomate iz različitih evropskih država priznaju da se privatno raspravlja o različitim opcijama – od odgađanja odluka i lobiranja kod američkih zakonodavaca, do potencijalnog prekida podrške američkim vojnim operacijama i, u ekstremnim slučajevima, preuzimanja kontrole nad američkim bazama.
Francuski predsjednik Emanuel Makron javno je upozorio da bi posljedice kršenja suvereniteta evropske države bile „bez presedana“ i istakao punu solidarnost s Danskom. Danski ministar vanjskih poslova Lars Loke Rasmussen nakon razgovora sa američkim zvaničnicima priznao je da „dogovor nije na vidiku“ i da i dalje postoji „temeljno neslaganje“.
SAD trenutno u Evropi ima 31 stalnu bazu i 19 drugih vojnih lokacija s više od 67.500 aktivnih vojnika, uglavnom u Njemačkoj, Italiji i Ujedinjenom Kraljevstvu. Bivši zapovjednik američkih snaga u Evropi Ben Hodžs upozorava da bi prisiljavanje SAD-a da napusti ove lokacije imalo „katastrofalan“ učinak na operacije, uključujući one na Bliskom istoku i u Africi, kao i na obavještajne kapacitete.
Diplomate priznaju da je glavni prioritet smirivanje Trampa kako bi se sačuvala američka podrška u odbrani Ukrajine, te da bi svaki prekid transatlantske saradnje imao ozbiljne posljedice po NATO i evropsku sigurnost. Međutim, sve glasnije se razmatra i ideja da Evropa pokaže nezavisnost u odnosu na administraciju koja je, prema ocjeni pojedinih zvaničnika, postala „toksična“ za savez.
Transatlantski odnosi se, kako ističu izvori EU, „mijenjaju i više se neće vraćati na staro“.
