Piše: Njegoš Tomić
Fotografija Dragana Čovića sa Markom Perkovićem Tompsonom ne bi bila politički događaj da Tompson decenijama nije simbol jednog kulturno-političkog narativa koji u sebi nosi reference na ustašku ikonografiju, estetiku i ideološki okvir. Upravo zato reakcije javnosti nisu proizvod “špekulacija”, kako to tvrdi lider HDZ-a BiH, već očekivana posljedica dugog kontinuiteta relativizacije istorijskih činjenica.
Čovićev stav da Tompson zauzima „posebnu nišu“ koja promoviše domoljublje i bogoljublje predstavlja pokušaj depolitizacije fenomena koji je u suštini politički. Tompson nije samo muzičar, već simbol identitetskog diskursa koji je više puta dovođen u vezu sa reinterpretacijom i ublažavanjem percepcije ustaškog pokreta. U tom kontekstu, javno političko približavanje takvom simbolu ne može biti neutralno.
Poruka „dalje prste od hrvatskog naroda“ uvodi poznatu zamjenu teza — kritika političkih postupaka pretvara se u navodni napad na narod. Time se politička odgovornost izmješta iz sfere javnog djelovanja u sferu kolektivnog identiteta, što otežava legitimnu raspravu o istoriji, simbolima i njihovoj savremenoj upotrebi.
Ključni problem nije lični susret političara sa muzičarem, već kontinuitet političke legitimacije kulturnih obrazaca koji relativizuju jednu od najmračnijih tvorevina evropske istorije i ljudske civilizacije — Nezavisnu Državu Hrvatsku. Kada politički lideri govore o „vrijednostima“, bez jasnog distanciranja od istorijskog konteksta u kojem su ti simboli nastali i korišteni, otvara se prostor za normalizaciju.
U tom širem okviru treba posmatrati i činjenicu da se premijer Republike Hrvatske Andrej Plenković takođe fotografisao sa Markom Perkovićem Tompsonom neposredno pred prošlogodišnji koncert na zagrebačkom hipodromu, na kojem se okupilo više od pola miliona ljudi. Takvi simbolički gestovi dodatno učvršćuju percepciju da najviši politički vrh ne uspostavlja jasnu distancu prema Tompsonovom simboličkom i ideološkom prostoru, već ga implicitno legitimiše kao dio šireg identitetskog narativa.
Upravo tu nastaje politički problem: izostanak jasne granice između patriotizma i istorijskog revizionizma. Deklarativna osuda svih totalitarizama, bez jasne političke distance od spornih simbola, često funkcioniše kao retorički balans, a ne kao vrijednosni stav.
Ovaj fenomen treba posmatrati i u širem društveno-političkom kontekstu. U vremenu kada Hrvatska bilježi dugotrajan trend iseljavanja stanovništva, dok se politička scena u Evropi vidljivo radikalizuje i bilježi rast ekstremno desnih stranaka, kulturni spektakli sa snažnim identitetskim nabojem dobijaju dodatnu političku funkciju.
U tom okviru, Tompson postaje više od muzičkog fenomena — postaje instrument mobilizacije. Kritičari takvog pristupa ukazuju da se kroz masovne koncerte, simboliku i političku toleranciju prema spornim narativima pokušava proizvesti osjećaj snage, homogenizacije i nacionalne mobilizacije, svojevrsno „ubrizgavanje testosterona“ društvu koje prolazi kroz demografske, bezbjednosne i identitetske izazove.
Posebno se to problematizuje u kontekstu slabog odziva za služenje vojnog roka i činjenice da dio mladih ne ispunjava ni osnovne fizičke kriterijume za vojnu službu, što otvara pitanje da li se simbolička militarizacija identiteta pokušava nadomjestiti kroz kulturu i političke poruke.
Zato pitanje više nije samo muzičko, niti isključivo političko — ono je vrijednosno. Reakcije javnosti nisu napad na hrvatski narod, već zahtjev da politički lideri jasno povuku liniju između legitimnog nacionalnog identiteta i svake simbolike koja podsjeća na režim Nezavisne Države Hrvatske, koji je odgovoran za genocid i masovne zločine tokom Drugog svjetskog rata.
Bez te jasne linije, svaka priča o evropskim i civilizacijskim vrijednostima postaje tragikomična, selektivna i podložna političkoj instrumentalizaciji istorije.
